شرق منتشر می‌کند:

١٧درصد کودکان خیابانی الکل مصرف کرده‌اند

فاطمه جمال‌پور

براساس یافتههای پژوهش گسترده سازمان بهزیستی درباره کودکان کار و خیابان، کودکان ١٠ساله بیشترین تعداد کودکان خیابانی را تشکیل می‌دهند. میانگین درآمد این کودکان ٢٣هزارتومان در روز است. ١٧/٣درصد کودکان خیابانی حداقل یک‌بار در عمر مصرف الکل داشتهاند. ٢٣درصد این کودکان حداقل یک‌بار مواد، الکل یا سیگار مصرف کرده‌اند و٦/٩درصد این کودکان در ششماه اخیر مصرف داشتهاند. ٢١درصد کودکان تجربه رابطه جنسی داشتهاند. میانگین سن شروع روابط جنسی در دختران ١٢/٥سال و در پسران ١٣/٧سال است و ٥/٤درصد این کودکان آزار جنسی را گزارش کرده‌اند. سازمان بهزیستی در طول سال، پنج‌هزار کودک را جمع‌آوری می‌کند و این پژوهش نتایج طرح سنجش رفتارهای پرخطر در کودکان کار و خیابان است که از سال ٩١ کلید خورده
سن ورود کودکان به خیابان چهار تا ١٨سالگی بوده است. میانگین سن ورود به خیابان سه تا ١٠سال بوده و کودکان ١٠ساله بیشترین تعداد کودکان خیابانی را تشکیل می‌دهند.  بیشتر کودکان خیابانی به کارهای متعارف بهویژه دستفروشی (٧٣/٢درصد)، باربری و پادویی (٨/٦درصد) و نوازندگی (٤/٦درصد) یا نیمه‌متعارف زباله‌گردی و جمع‌آوری ضایعات نان (٩/٦درصد) و تکدی‌گری (٥/٧درصد) مشغولند و تعداد بسیار اندکی از کودکان (دودرصد) تنها به مشاغل غیرمتعارف شامل تنفروشی، خریدوفروش مواد و جیب‌بری می‌پردازند
 مشاغل نیمه‌متعارف (زباله‌گردی و تکدی‌گری) در پسران و کودکان افغان به شکل معناداری بالاتر از کودکان ایرانی است (٨/٨درصد در مقابل ٣/٨درصد). در کودکان ایرانی کولی نیز تکدی‌گری به شکل معنا‌داری بیش از سایر کودکان ایرانی است (١١/٤درصد) در مقابل (١/٦درصد). تعداد اندکی از کودکان (٩درصد) در کنار کار خیابانی کارهای غیرمتعارف شامل تنفروشی و خریدوفروش مواد نیز انجام می‌دهند.  بیشترین فراوانی محل کار و کودکان خیابانی در تهران مناطق ٢ (٢٤/٥درصد)، ١٢ (١٨درصد) و یک (١١/١درصد) است
بالاترین سهم متعلق به کودکانی است که بین ساعات ١٣ تا ١٤ در خیابان هستند (١٦/٣درصد)، اما ١٣/١درصد کودکان خیابانی کل روز (از ٨ صبح تا ٢٣) را در خیابانند
میانگین درآمد این کودکان از مشاغل ذکرشده به‌عنوان کار اول ٢٣هزارو٤٨٨تومان در روز است که از حداقل روزانه دوهزارتومان تا حداکثر ٥٠هزارتومان نیز تغییر می‌کند. بیشتر کودکان تمام یا بخشی از درآمد خود را به خانواده می‌دهند (٧٩درصد). آنها علت کارکردن خود را تامین معاش خانواده می‌دانند به‌خصوص در میان کودکان افغان این دلیل به شکل معناداری بیشتر از سایر کودکان است. همچنین در میان ایرانیان کولی کارکردن و کسب درآمد عمدتا وظیفه کودکان خانواده است.  کودکان خیابانی به شکل روزمره، مجموعه‌ای از آسیبهای روانی و اجتماعی را در خیابان تجربه می‌کنند. مطالعه کمی نشان می‌دهد که ٤٠/٢درصد کودکان تحمل سرما و گرما، ٣٤/٩درصد توقیف اجناس، ٣٣/٢درصد تصادف با ماشین و ٢٦/٧درصد مریض‌شدن را ذکر کرده‌اند. در میان انواع تجارب کودکان، خشونت از سوی مردم، همسالان و ماموران یک تجربه رایج در زندگی کودکان خیابانی است. یافتههای کمی مطالعه نشان می‌دهد که ٢٧/٤درصد کودکان اهانت و کتک‌خوردن از ماموران، ٢٦/٦درصد کتک‌خوردن از همسالان، ١٦/٢درصد اهانت و کتک‌خوردن از مردم، ٨/٥درصد خفت‌شدن و ٥/٤درصد آزار جنسی را گزارش کرده‌اند
دخترها بیشتر از پسرها در خیابان مریض شده‌اند (٣٢/٤درصد در مقابل ٢١/٥درصد) و تصادف کرده‌اند. (٤٩/٣ درصد در مقابل ٢٩/٢درصد) و سابقه آزاردیدگی جنسی (١٢/٧درصد در مقابل ٢/٧٥درصد) و کتک‌خوردن و اهانت از طرف مردم (٢٦/٨ درصد در مقابل ١١/٨درصد) را گزارش کرده‌اند. اما توقیف اجناس پسران بیشتر از دختران (٦٥/٦درصد در مقابل ٤٧/٩درصد) است
در شش ماه قبل از مطالعه، ٤٨/٤درصد کودکان اظهار کرده‌اند که توسط شهرداری و ١٢/٨درصد توسط نیروهای انتظامی در خیابان دستگیر شده‌اند. کودکان ایرانی بیش از کودکان غیرایرانی و بزرگ‌ترها (١٥ تا ١٨ سال) بیش از کوچکترها (١٠ تا ١٤سال) دستگیر شده‌اند
یافتههای مصرف مواد
کودکان خیابانی در مقایسه با جمعیت عمومی، مصرف الکل بالاتری دارند و مصرف مواد آنها نیز بالا و احتمالا بالاتر از جمعیت عمومی زیر ١٨ سال است. براساس یافتههای کمی این مطالعه، ١٧/٣درصد کودکان خیابانی حداقل یک‌بار در عمر مصرف الکل داشتهاند. مصرف ششماه اخیر الکل در کودکان خیابانی ١١/٠٧درصد است و در حدود هفت‌درصد کودکان خیابانی هر روز الکل مصرف می‌کنند. 
نتایج مطالعه حاضر نشان می‌دهد ٦/٩درصد کودکان خیابانی یک‌بار مصرف یکی از مواد مخدر را (با یا بدون الکل) داشتهاند. مصرف حداقل یک‌بار مواد، الکل و سیگار در جمعیت کودکان خیابانی ٢٣درصد و مصرف شش ماه اخیر مواد در کودکان خیابانی ٦/٩درصد است.  دخترها از حیث مصرف الکل و سیگار تفاوت معناداری با پسران ندارند. اما پسران به‌طور معناداری بیش از دختران در خطر مصرف مواد هستند
مصرف سیگار و الکل در کودکان ایرانی به‌طور معناداری بیش از کودکان افغان است. اما از حیث مصرف مواد تفاوت معناداری میان دو گروه نیست
سن شروع مصرف مواد در کودکان خیابانی پایین است به‌طوری‌که در حدود ٥٦درصد کودکان مصرف مواد را قبل از ١٤سالگی شروع کرده‌اند. در عین حال مصرف سیگار، الکل و مواد در کودکان خیابانی بزرگ‌تر (١٥ تا ١٨سال) به شکل معناداری بالاتر از کوچک‌ترهاست.  بسیاری از کودکان مصرف‌کننده در مطالعه حاضر دارای خانواده معتاد (عمدتا پدر معتاد) هستند و ٤٣/٨درصد کودکان، داشتن پدر معتاد و ٣٦/٩درصد، دوستان نزدیک معتاد را گزارش کرده‌اند
یافتههای روابط جنسی
کودکان خیابانی به‌دلیل شرایط و روش زندگی خانوادهاز سنین پایین با روابط جنسی آشنا شده و آن را تجربه می‌کنند. سن شروع رابطه جنسی در کودکان خیابانی پایین است. میانگین سن شروع روابط جنسی در دختران ١٢/٥سال و در پسران ١٣/٧سال است
بیشتر کودکان خیابانی (٧٦/٨درصد) شب‌ها در خانه خود یا بستگان می‌خوابند و از حمایت خانوادگی نسبی برخوردارند. اما ٢١درصد کودکان که محل خواب آنها خانه مشترک با دوستان است یا بهتنهایی در خیابان، مراکز حمایتی یا در محل کار می‌خوابند، فاقد مراقبت خانوادگی هستند
در حدود یک‌سوم کودکان خیابانی تهران (٣١درصد) سابقه‌ ترک خانه را گزارش کرده‌اند که تاییدکننده وجود مشکلات در خانواده است. میان دختران و پسران و گروه‌های سنی مختلف تفاوتی از حیث ترک خانه دیده نشده اما ترک خانه توسط کودکان ایرانی (٣٦/٩درصد) به شکل معناداری بالاتر از کودکان افغان (٢١/٤درصد) است. ٢٣/٩درصد کودکان سابقه آزار جسمی در خانواده را گزارش کرده‌اند. خانوادههای کودکان خیابانی وضعیت اقتصادی مطلوبی ندارند. بیکاری و مشاغل کم‌درآمد پدران، مشارکت ضعیف مادران در درآمد خانواده و جمعیت زیاد خانواده، مهم‌ترین علل وضعیت نامطلوب اقتصادی خانوادههای کودکان خیابانی است. شرایط نامطلوب اقتصادی، فرهنگی و حقوقی افغان‌ها در ایران نیز سبب کار کودکان افغان در خیابان می‌شود. نداشتن کارت اقامت در مورد بسیاری از افغان‌ها، عدم امکان کار رسمی و کسب درآمد کافی، دسترسی سخت کودکان به آموزش رسمی و نیاز خانواده به درآمد کودکان، برخی عواملی هستند که به کار کودکان افغان در ایران منجر می‌شوند